DISTRIBUTED BEING ProgSoap8
OUTCAST OF THE ISLAND

Afgelopen week was ik op vakantie op het onvolprezen Terschel- ling. Op een Waddeneiland en dat nog wel een paar dagen nadat de literaire held van mijn jeugd Jan Wolkers was overleden, op het bijna belendende eiland Texel. Daar werd zelfs in het lief- tallige Terschellingse dorpje Midsland aandacht aan besteed in de plaatselijke boekhandel.
Op vakantie gaan betekent voor mij ook een boxje samenstellen met CD's die mee moeten. Dit keer waren oog en oor gevallen op ondermeer de nieuwe albums van Abigail's Ghost en Black Bonzo, oudjes zoals Fish met 'Raingods with Zippos', Jack Bruce met het geweldige liveoptreden uit 1975, altijd Nick Drake dit keer met 'Five Leaves Left', altijd Pink Floyd nu met 'The Division Bell' en een album dat al heel lang niet was beluisterd namelijk 'An Outcast of the Islands' van Colin Bass. Een lekker werkstuk met helaas een significant aantal zeurnummers zoals 'Denpasar Moon'. Meegenomen om het eilandgevoel te bekrachtigen zal ik maar zeggen al heeft de landerige, zweterige sfeer van de exotische eilanden die Bass bezoekt maar weinig van doen met de tot fietsen, vliegeren en wandelen aanzettende kilte en wind van Terschelling.


Verblijvend in een mooi vakantiehuis met de clichématige naam 'De Fazant', traditioneel tijdens de herfstvakantie tezamen met uiteraard vrouw, kind, zwager, schoonzus en alweer een kind deed zich op een avond de volgende onheilspellende gebeurtenis voor. Een deel van de familie vond het nodig te kijken naar het televisieprogramma 'Op zoek naar Evita', een soort 'musical idols' waarin men op zoek gaat naar een hoofdrolspeler voor de nieuwe Nederlandse musical 'Evita'. Uiteraard onder het toeziend oog van de onvermijdelijke Joop van den Ende. U weet wel die man die alles terugbrengt tot oppervlakkige rotzooi en die het nu zelfs waagt de bijna-prostituee en licht fascistoide Evita Perron tot object van entertainment te maken. Niet alleen dus via die op handen zijnde musical maar ook nog via een gelieerd TV-program- ma waarbij de dubieuze referenties van Evita Perron natuurlijk volledig onbelicht bleven.
Uiteraard had ik besloten niet naar dit verschrikkelijke amuse- ment te kijken en mij enigszins van de groep afgescheiden aan de eettafel genesteld. De box met prog- en symfoalbums voor mij, een fles rode wijn binnen mondbereik, de discman op het hoofd en op dat moment luisterend naar Gazpacho's 'Night'. Want die mocht ook mee.
In die context ontstond er een wat surrealistische setting. Ik luisterend naar progrock waarvan een deel van de aanwezige familie, niet gehinderd door enige kennis, vindt dat het een soort muzikaal fossiel uit een verre tijd is. Zij gezeten voor de tele- visie. Ik wetend dat wat zich op dat scherm afspeelde mijlenver afstaat van waar ik naar luisterde. Zij denkend "hier gebeurt het, hoe kun je daar nu niet in geinteresseerd zijn?" Misschien dacht ik dat ook wel. En dan de flarden typische musicalzang die tijdens de stilte tussen de tracks van Gazpacho doorsijpelden in mijn oordopjes. Als indringers, opdringerig, bijna indoctrinerend, zoals het de hedendaagse media betaamt.
Ik hoorde er op dat moment niet bij. Ik was volkomen geïsoleerd van de rest. Kijkend in mijn box met CD's waarin de zijkant van het album van Colin Bass goed leesbaar was met daarop de titel 'An Outcast of the Islands'. Inderdaad. Een perfecte beschrij- ving van mijn gevoel op dat moment, in die kamer, in dat huis op Terschelling op een kille avond in oktober. Een outcast, dat was ik. JoJo (10-2007)

DISTRIBUTED BEING ProgSoap7
WEG MET DE SUPER JEWEL BOX

Het opbergen van alle CD-aankopen en zelfs af en toe vinyl levert nogal eens problemen op. Waar laat je het allemaal? Ik heb daar inmiddels een effectieve oplossing voor gevonden. Zo is er een zelf ontworpen cd-kast met ruimtebesparende schuifladen door een meubelmaker gefabriceerd en beleef ik nog steeds veel plezier aan de opengewerkte CD-kastjes met plankjes. Waarom zijn die zo mooi? Omdat alle CD's in volle glorie en op alfabet te aanschouwen zijn en de zijkantjes met de albumtitels zo schitterend staan te pronken. Hoe mooi is het immers om hele rijen met 'Pink Floyd', 'Porcupine Tree' of 'Frank Zappa' netjes en in slagorde te zien staan, klaar om bekeken of beluisterd te worden. Hoewel ... dat laatste ... het is al heel mooi om ze te zien staan ... draaien hoeft niet eens ...
Ik ben echter een structuurfetisjist en raak wat van slag als de met mijzelf afgesproken structuur wordt doorbroken. Het is nog net niet zo erg dat ik in supermarkten een scheefstaand en dus dissident pak hagelslag rechtzet maar het komt in de buurt. Ik erger mij er in ieder geval wel aan. Eenzelfde gevoel heb ik bij het opbergen van alle geluidsdrager in huis. Het moet recht staan, geordend, op alfabet, dissidenten worden niet geaccepteerd, kortom de rijen moeten gesloten zijn. Helaas lukt dat niet altijd. Zo heb ik in de loop der jaren wanhopig oplossingen moeten zoeken voor digipacks, boxen, promo's en speciale uitgaven met een afwijkend formaat van bijvoorbeeld King Crimson, Fish, Supersister, Alquin en Peter Gabriel. Die 'vervuilen' het beeld immers en krijgen dan noodgedwongen een aparte plaats alwaar op dat moment weer keurige systematiek kan ontstaan. Orde moet er tenslotte zijn!



Ik hou mijn hart echter vast voor een nieuwe ontwikkeling: er is een nieuw ontwerp voor het plastic CD-doosje. Het heet de 'Super Jewel Box' (de boosdoener is hierboven afgebeeld). Ik heb er al een paar bij De Plaatboef en bij Plato in Rotterdam zien staan en ik heb er zelfs een in huis. Het prima album 'Things Buried' van Richard Barbieri is namelijk getooid in zo'n nieuwerwets ding. En dat ontwerp gaat de zorgvuldig opgebouwde, geordende en prachtige rijen met CD's visueel doorbreken. Horizonvervuiling in de eigen kamer zal het dramatische gevolg zijn.
Wat is er aan de hand? Het doosje is op een andere wijze open- gewerkt, het boekje zit er op een andere manier in en moet ook met een licht aangepaste handbeweging eruit gehaald of erin gedaan worden maar wat erger is .... het doosje vormt aan de voor- en zijkant geen geheel meer!! Uit de hoeken zijn hele hap- pen genomen waardoor ook de prints niet meer doorlopen. De visuele systematiek van de zijkant gezien klopt dus niet meer als alle CD's in de kast staan te pronken. Hele happen bederven het aanzicht. En ook de esthetiek van het door de voorkant schij- nende boekje is beduidend minder.
Een ramp is zich derhalve ongemerkt aan het voltrekken. Onge- merkt maar ook zonder overleg. Wordt ons veelkopers van muziek iets gevraagd? Ik dacht het niet. De barricades moeten we op, de toegangsdeuren van platenmaatschappijen en fabrieken moeten worden afgesloten. 'Weg met de Super Jewel Box' zal op onze spandoeken te lezen zijn. Het barre tij moet worden ge- keerd. Structuurfetisjisten verenigt u!! JoJo (10-2007)

DISTRIBUTED BEING ProgSoap 6
HET IS IETS MINDER MAG DAT?

Toeval bestaat niet, zo bleek mij deze week uit een aantal gebeurtenissen die toch wel heel erg met elkaar te maken lijken te hebben.
Zo had ik gisterenavond vrienden te eten. Ik schreef al eerder dat ik het heerlijk vind te koken en de hele avond aan tafel te hangen, het leed van de wereld doornemend en natuurlijk naar muziek luisterend. Eén van mijn disgenoten zoekt zijn muzikale heil in de singer/songwriters hoek. John Hiatt, James Taylor en Nick Cave scoren hoge ogen bij hem. Toch is hij niet wars van progressieve rock: Pink Floyd kan hem zeer bekoren en zo af en toe het oude Genesis. Toch heeft hij een uitgesproken mening over de prog en symfo in het algemeen. Zo liet ik hem Dream Theater horen, leende ik hem ooit een schijf van The Flower Kings (zeker ook niet mijn favoriet) en draaide gisterenavond IQ. Hij zei "het is wel mooi, het zit goed in elkaar maar het is allemaal zo veel" en "kan het niet wat minder". Ja, daar zit natuurlijk wel een kern van waarheid in. Prog- en symfonische rock: het is door- gaans niet weinig wat je hoort, zeg maar gerust (of ongerust): vééééél!!
Een tweede situatie die met overdaad of juist met de essentie te maken heeft, is het feit dat ik op dit moment Marga Minco aan het herlezen ben. Moest 'Het Bittere Kruid' vroeger verplicht op de literatuurlijst van school staan, daarna ben ik haar echt gaan waarderen. Zij is namelijk de meesteres van het weglaten. Er staat geen woord te veel. Wat overblijft is 'kern' dus datgene wat werkelijk belangrijk is. Dat is ook de reden dat haar boeken zoals 'De Val' en 'Nagelaten Dagen' uiteindelijk zo dun zijn: alles = kern.
En wat schetste mijn verbazing toen ik in de VPRO-gids van afgelopen week een interview las met David Sylvian in verband met het radioprogramma 'De Nacht van Sylvian'. Ook hij sprak over de kunst van het weglaten. Het toeval raakte mij zo dat ik zelfs besloot om het volgende citaat op onze mainsite ProgLog AFTERglow te vermelden: ""Stilte is het beginpunt, de basisvoor- waarde waaruit ik werk. Muziek is geluid in een veld van stilte. Muziek, geboren uit stilte. Componeren is een proces. Soms merk ik: het is teveel. Ik moet dan terug, weghalen wat niet noodzake- lijk is. Hoeveel kun je weghalen, dat vind ik interessant". Aldus Sylvian.

Een vierde voorval lag in de omstandigheid dat ik, ook al deze week; dat maakt het allemaal zo bijzonder - om zakelijke redenen een oud artikel dat ik in 1999 schreef voor het kunstblad 'Musis' uit de archieven moest diepen. Daarin memoreerde ik 'De Beweging van Nul (0)', een kunststroming die ook al terug wilde naar de essentie en probeerde het 'nulpunt' te bereiken. Ik stelde daar de vraag "Is het Ei van Brancusi de absolute oervorm die zelfs een kip doet besluiten geen ei meer te leggen?" Alles is in die oervorm gezegd: minder kan niet.
Een vijfde gebeurtenis, reden voor mij te vermoeden dat toeval niet bestaat, was de aankoop gisteren van 'Neroli' (1993) van Brian Eno. Een paar akkoorden of tonen eigenlijk die een uur lang licht modificerend worden herhaald. Een hallucinerend werkstuk dat tot op het bot uitgeklede muziek bevat. Minder kan niet. Minder is meer in dit geval.
Vanochtend viel de nieuwe VPRO-gids op de deurmat en toen wist ik zeker dat toeval niet bestaat. De gids bevat namelijk een interview met ons aller Robert Wyatt, ook al in het licht van het radioprogramma 'De Nacht van ...' En wat zegt Wyatt daarin "Slijpen aan de noten. Ik heb geen methode, geen systeem, geen elegante theorie - ik weet eigenlijk niet hoe het werkt. Ik ga gewoon net zolang door tot ik alles eruit gehaald heb, de onzin, het niet noodzakelijke" en refereert ook nog aan de beeldhouwer wiens beeld al in de steen zit maar die alleen de rommel nog even moet weghalen. Wyatt: ook al terug naar de essentie dus.

Ik ga die vriend van mij binnenkort tijdens een vervolgetentje de werken van Brian Eno zoals 'Music for Films' en 'Music for Airports' en vooral 'Neroli' laten horen en dan vraag ik hem "Het is iets minder. Mag dat?" En daar tikken we dan onderwijl oergezellig een eitje bij ...
JoJo (10-2007)

DISTRIBUTED BEING ProgSoap 5
SORRY NICK ...
Het afgelopen weekeinde zat ik 'opgesloten' in Hotel Vennendal te Nunspeet met dertig apothekers om hen te helpen een visie- en strategie te bepalen voor de komende jaren. Vennendal is een hotel midden in de bossen, waarbij het gedrag van obers en ser- veersters een hoog Fawlty-Towers-gehalte kent. Naast de se- rieuze noten die moesten worden gekraakt, was er 's avonds veel humor aan tafel over de bediening en het eten. Maakten wij de medewerkers van het verder gezellige Vennendal belachelijk? Welnee, daar waren ze zelf veel beter in.
Twee dagen intensief en soms emotievol optrekken met dezelfde mensen vraagt 's avonds om privacy en bezinning. Een goed gevulde koffer met prog en symfo is dan, naast een goed boek, van levensbelang. Zo sierde Peter Gabriel met 'Secret World Live' (geweldig optreden) mijn discman (nee, geen iPod ellende aan mijn hoofd) en Jethro Tull's 'Thick as a Brick'. Dit laatste album moet één keer per jaar gedraaid worden en het was weer zover. Ook had ik 'Five Leaves Left' van Nick Drake bij mij.
Altijd als ik op vakantie ga of voor werk buitenshuis verblijf - en dat gebeurt nogal eens - heb ik iets van Pink Floyd en van Drake bij mij. En dan luister ik er nog niet eens altijd naar maar het moet mee. Waarom weet ik niet precies. Het geeft een geborgen gevoel en alleen het besef dat ik het op zou kunnen zetten, is al voldoende. Die zaterdagavond draaide ik Drake echter wel en hij raakte wederom de gevoelige snaar bij mij. Hoe is het toch mogelijk dat die jongen pas ver na zijn dood succesvol werd en als een soort cultheld wordt omarmd, ook in de prog en symfo? Want het is briljante muziek, zowel qua uitvoering als compositorisch, en iedere noot bevat emotie. En daar gaat het tensotte toch om in muziek ...
Hoewel Drake mijn Scotch-tapes in de jaren '70 reeds sierde ben ik een jaar of vijf terug opnieuw in hem geïnteresseerd geraakt doordat Porcupine Tree’s Steven Wilson hem als referentie noemde. Ik kocht de box ‘Fruit Tree’ met alle originele LP’s erin - een 'collector's item' - en kocht ook alle beschikbare CD’s. Bovendien verdiepte ik mij in zijn leven o.a. door het prima boek ‘Nick Drake, The Biography’ van Patrick Murphies. Hoe eenzaam de man was, bijna autistisch, hoe hij zich afsloot van de scene maar later ook van zijn directe omgeving. Hij vertrok ’s avonds naar zijn zolderkamer in het ouderlijk huis en kwam nooit meer beneden. Zijn moeder vond hem dood op bed.
Het is de zolderkamer die de hoes van ‘Five Leaves Left’ enige malen laat zien. En waar kijkt Nick door het raam naar? Naar zijn zus, actrice Gabrielle Drake, met wie hij goed kon opschieten en die wellicht door de tuin liep? Of was het toch geposeerd? En dan die rennende typische Engelsman op de achterklap van de hoes, ook al geen acht slaand op Drake die tegen een muur hangt. Ik kan er uren naar kijken.
Drake ging, naast persoonlijkheidsstoornissen, gebukt onder het uitblijven van succes. Met terugwerkende kracht voel ik mij daar mede schuldig aan. Verzuimde ik immers ook niet om vijfendertig jaar terug zijn albums te kopen? Ik beperkte mij tenslotte tot 'downloaden avant la lettre' en nam zijn albums 'illegaal' op via mijn Akai X-165D bandrecorder. Dat zal niet hebben bijgedragen aan zijn succes. Sorry Nick ... Maar ook bedankt Nick ... dat je mij zelfs in de bossen van Nunspeet, 35 jaar later, nog een intrigerend uurtje hebt bezorgd. JoJo (10-2007)

Een deel van deze ProgSoap verscheen eerder op ProgLog AFTERglow in de serie 'HoestoBlame'